Δείκτης Μάζας Σώματος - ΔΜΣ
Ο δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ) είναι μία μέτρηση που χρησιμοποιείται ως μέθοδος προσδιορισμού του λίπους στο σώμα ενός ανθρώπου. Ο δείκτης μάζας σώματος ( BMI, Body Mass Index) είναι ένας αριθμός που σχετίζεται άμεσα με την υγεία και την φυσική σας κατάσταση. Μπορεί να υποδηλώνει υψηλά ποσοστά σωματικού λίπους, αλλά αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ένα άτομο είναι υπέρβαρο ή παχύσαρκο. Ο δείκτης μάζας σώματος χρησιμοποιείται για την παρακολούθηση του κινδύνου εμφάνισης προβλημάτων που σχετίζονται με την παχυσαρκία και το υπερβολικό βάρος.
Ο δείκτης μάζας σώματος χρησιμοποιείται για να προσδιορίσει αν ένα άτομο είναι λιποβαρές, έχει φυσιολογικό βάρος, είναι υπέρβαρο ή παχύσαρκο. Ωστόσο, ο ΔΜΣ παρουσιάζει περιορισμούς σε άτομα με αυξημένη μυϊκή μάζα (π.χ. αθλητές) ή σε ηλικιωμένους, όπου απαιτούνται πιο εξειδικευμένες κλινικές μέθοδοι λιπομέτρησης.
Περιορισμοί και Σύγχρονη Κλινική Προσέγγιση
Στη σύγχρονη ιατρική, ο ΔΜΣ από μόνος του θεωρείται πλέον ανεπαρκής για την πλήρη διάγνωση της παχυσαρκίας. Η μέτρηση της περιφέρειας μέσης και ο υπολογισμός του σπλαχνικού λίπους αποτελούν κρίσιμα εργαλεία. Σύμφωνα με νεότερα δεδομένα, ένα άτομο μπορεί να έχει φυσιολογικό ΔΜΣ αλλά αυξημένο σπλαχνικό λίπος, αντιμετωπίζοντας αυξημένο καρδιαγγειακό και μεταβολικό κίνδυνο που δεν αποτυπώνεται στον παραδοσιακό δείκτη.
Υπολογισμός Δείκτη Μάζας Σώματος
Ο δείκτης μάζας σώματος υπολογίζεται με τη χρήση του ύψους και του βάρους και αποτελεί μια μέθοδο για να κατανοήσετε πως το σωματικό σας λίπος επηρεάζει την υγεία σας. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί μαζί με άλλες μετρήσεις για να συζητήσετε με το γιατρό σας πως θα διαχειριστείτε τους παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση ασθενειών και πως θα βελτιώσετε την συνολική σας υγεία.
Πρακτικά ο δείκτης μάζας σώματος υπολογίζεται ως εξής:
Δείκτης μάζας σώματος ΔΜΣ =βάρος (kg)/ύψος2 (m2)
Τα αποτελέσματα για τους ενήλικες ερμηνεύονται ως εξής:
| Δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ) | Βάρος |
|---|---|
| < 18,5 | Λιποβαρής |
| 18,5 - 24,9 | Φυσιολογικό βάρος |
| 25,0 - 29,9 | Υπέρβαρος |
| ≥ 30 | Παχύσαρκος |
Σημειώνεται ότι για τον παιδιατρικό πληθυσμό, η αξιολόγηση του ΔΜΣ πραγματοποιείται μέσω ειδικών διαγραμμάτων ανάπτυξης ανάλογα με την ηλικία και το φύλο.
Κλινική σημασία του δείκτη μάζας σώματος
Ο δείκτης μάζας σώματος ΔΜΣ είναι δείκτης του συνολικού σωματικού λίπους. Για αυτό θεωρείται δείκτης για αρκετά προβλήματα υγείας. Για παράδειγμα , οι άνθρωποι με υψηλό δείκτη μάζας σώματος έχουν κίνδυνο να εμφανίσουν:
- Υψηλή χοληστερόλη ή άλλες διαταραχές των λιπιδίων
- Διαβήτη τύπου 2
- Καρδιακά νοσήματα
- Εγκεφαλικό επεισόδιο
- Υπέρταση (υψηλή αρτηριακή πίεση)
- Συγκεκριμένες μορφές καρκίνου1
- Νοσήματα της χοληδόχου κύστης
- Υπνική άπνοια και ροχαλητό
- Πρόωρο θάνατο2
- Οστεοαρθρίτιδα και προβλήματα στις αρθρώσεις
Ο δείκτης μάζας σώματος ΔΜΣ, είναι ένα από τα εργαλεία που χρησιμοποιούνται για να υπολογιστεί αν υπάρχει κίνδυνος για την υγεία σας. Άλλοι παράγοντες όπως η αρτηριακή πίεση, τα επίπεδα της χοληστερόλης, τα επίπεδα της γλυκόζης στο αίμα, το οικογενειακό ιστορικό καρδιαγγειακών νοσημάτων, η ηλικία, το φύλο, η περιφέρεια της μέσης, η φυσική δραστηριότητα, η εμμηνόπαυση, το κάπνισμα κλπ. είναι επίσης σημαντικοί. 4
Στρατηγικές υποστήριξης για τη διαχείριση του σωματικού βάρους
Ορισμένες συμπληρωματικές προσεγγίσεις μπορεί να είναι χρήσιμες, καθώς μπορούν να υποστηρίξουν τη μεταβολική λειτουργία, να συμβάλουν στον έλεγχο της όρεξης, και να βοηθήσουν στη διαχείριση του στρες, παράγοντα που συχνά οδηγεί σε συναισθηματική υπερφαγία. Από την κλινική μου εμπειρία ως ψυχίατρος-ψυχοθεραπευτής, διαπιστώνω καθημερινά ότι η ρύθμιση του βάρους υπερβαίνει τον απλό μαθηματικό υπολογισμό θερμίδων. Η ψυχοθεραπευτική προσέγγιση του υποκείμενου άγχους και η κατανόηση των μηχανισμών ανταμοιβής του εγκεφάλου, αποτελούν συχνά τον πυρήνα για την οριστική αντιμετώπιση της συναισθηματικής υπερφαγίας.
Σε περιπτώσεις παχυσαρκίας, η φαρμακευτική αγωγή (όπως οι αγωνιστές υποδοχέων GLP-1/GIP) ενδέχεται να αποτελεί θεραπευτική επιλογή, εφόσον κριθεί απαραίτητη μετά από αυστηρή ιατρική αξιολόγηση και συνταγογράφηση, και πάντοτε ως συμπλήρωμα σε παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής.3
Σε αυτό το κλινικό πλαίσιο, η ψυχοθεραπεία κατά τη διάρκεια λήψης τέτοιων φαρμακευτικών αγωγών κρίνεται ιδιαίτερα ωφέλιμη, ώστε να διασφαλιστεί η ομαλή προσαρμογή του ατόμου στη νέα εικόνα σώματος και η διατήρηση των υγιών συνηθειών μακροπρόθεσμα.
Βιβλιογραφία
- 1.Bhaskaran et al. (2014).Body-mass index and risk of 22 specific cancers: a population-based cohort study of 5·24 million UK adults. The Lancet, 384(9945), 755-765. [link]
- 2.Di Angelantonio et al. (2016). Body-mass index and all-cause mortality: individual-participant-data meta-analysis of 239 prospective studies in four continents. The Lancet, 388(Not available), 776-786. [link]
- 3.Wilding et al. (2021). Once-Weekly Semaglutide in Adults with Overweight or Obesity. The New England Journal of Medicine, 384(11), 989-1002. [link]
- 4.National Institute for Health and Care Excellence (NICE). (2014). Obesity: identification, assessment and management. NICE guideline [NG246]. [link]