EMDR – Θεραπεία για το Ψυχικό Τραύμα

Ψυχικό Τραύμα - θεραπεία με EMDR

Η EMDR θεραπεία είναι μια ειδική μέθοδος ψυχοθεραπείας με την οποία επεξεργαζόμαστε ένα ψυχικό τραύμα, δηλαδή ένα τραυματικό γεγονός (ή γενικότερα μία αρνητική εμπειρία) το οποίο είτε αλλάζει τη ζωή του ανθρώπου, είτε μένει επώδυνα χαραγμένο στη μνήμη για πάντα. Ένα τραύμα μπορεί να εμφανίζεται και με κλινικές μορφές πέραν του PTSD, όπως κατάθλιψη ή παρατεταμένο πένθος.⁽⁴⁾

Το EMDR βοηθά τον εγκέφαλο να επεξεργαστεί τις τραυματικές εμπειρίες και να εξαφανίσει ή να μειώσει την ένταση των συμπτωμάτων που σχετίζονται με αυτές.⁽³⁾ Είναι αναγνωρισμένο από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO)⁽¹⁾ και το Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας και Αριστείας (NICE)⁽¹³⁾ της Αγγλίας ως μια αποτελεσματική θεραπεία για την αντιμετώπιση του μετατραυματικού στρες (PTSD).⁽¹¹⁾ Το EMDR therapy έχει θετικά θεραπευτικά αποτελέσματα όταν εφαρμόζεται από έναν έμπειρο ψυχίατρο-ψυχοθεραπευτή.

Τραυματικές εμπειρίες και EMDR

Αφορμή μιας ψυχολογικά τραυματικής εμπειρίας μπορεί να είναι ένα οποιοδήποτε στρεσσογόνο ή σοκαριστικό γεγονός (όπως μαζικές ή φυσικές καταστροφές, καταστροφή - φωτιά, πλημμύρες, σεισμοί, κα - επίθεσεις, ατύχημα, τροχαίο, σωματική βία, σεξουαλική κακοποίηση, διαζύγιο, θάνατος αγαπημένου προσώπου, σοβαρές ασθένειες, διάγνωση καρκίνου) αλλά και γενικότερα επώδυνα γεγονότα και καταστάσεις (πχ λόγια που μένουν χαραγμένα στο μυαλό μας, προσβολές, καυγάδες, χωρισμός, bullying). Όλα τα τραυματικά βιώματα μπορούν να ξεπεραστούν με τη βοήθεια της EMDR therapy.

Όμως τραυματικές εμπειρίες μπορεί να υπάρξουν σε οποιοδήποτε στιγμή της ζωής. Δεν είναι απαραίτητο να βιώσετε μία μεγάλη απειλή όπως ένα σεισμό, μια φωτιά ή μία επίθεση, μπορεί να είναι και κάτι πιο ήπιο (και ίσως μακροχρόνιο).

Για παράδειγμα, εάν μεγαλώσατε σε μία οικογένεια όπου σας έκαναν συνεχώς να νιώθετε ασήμαντοι, που υπήρχε συνεχώς κριτική, ή εάν η οικογένειά σας μετακόμιζε συνεχώς, ή σας έκαναν bullying στο σχολείο, ή ήταν δύσκολο να ακουστεί η φωνή σας ακόμα και μεταξύ φίλων, με τον χρόνο, όλα αυτά τα “μικρότερα” τραύματα θέριεψαν και μετατράπηκαν σε αρνητικές πεποιθήσεις.

Μία αρνητική πεποίθηση είναι μια άποψη για τον εαυτό σας και για τον κόσμο και τη ζωή γενικότερα, και αποτελεί μία μη αξιωματική πραγματικότητα για εσάς: για παράδειγμα, “Είμαι αδύναμη, είμαι άσχημη, δεν είμαι αρκετά καλή”, κλπ. Ή ένας ενήλικας μπορεί να αντιμετωπίζει άγχος αποδοσης, να νιώθει αδύναμος, να έχει χαμηλή αυτοπεποίθηση, φοβίες για ταξίδια, κλπ.

Αρνητικά βιώματα και EMDR

Δεν χρειάζεται να υπάρχει απαραιτήτως κάποια σοβαρή διαταραχή για να δοκιμάσει κανείς την EMDR θεραπεία. Πολύ συχνά οι άνθρωποι έρχονται για να απελευθερωθούν από τις αρνητικές πεποιθήσεις που έχουν για τον εαυτό τους ή από κάποια εμπειρία που τους βαραίνει όλη τους τη ζωή.

Αυτές οι αρνητικές πεποιθήσεις έχουν μεγάλο ψυχολογικό κόστος και αποτελούν εμπόδιο σε μια ευτυχισμένη και λειτουργική ζωή, και μπορεί να είναι αποτέλεσμα ψυχολογικών τραυματικών εμπειριών της παιδικής ηλικίας ή μεταγενέστερων εμπειριών (προβληματικές σχέσεις, φίλοι, συνεργάτες, δάσκαλοι, κα).

Με τη βοήθεια του EMDR μπορεί ο θεραπευόμενος να αφήσει πίσω του αυτές τις αρνητικές εμπειρίες και τις πεποιθήσεις που συνδέονται (όπως και το συναίσθημα που τις συνοδεύει).

Με το ασφαλές θεραπευτικό πλαίσιο του EMDR, ο θεραπευόμενος μπορεί να ξεπεράσει το ψυχικό τραύμα, τον πόνο, ή το όποιο ψυχολογικό σοκ βίωσε, είτε πρόκειται για ένα μοναδικό τραυματικό γεγονός ή για πολλαπλά τραυματικά βιώματα που διήρκεσαν ακόμη και χρόνια.

Νευροβιολογία και το μοντέλο AIP

Σύμφωνα με το μοντέλο της Προσαρμοστικής Επεξεργασίας Πληροφοριών (AIP, Αdaptive Information Processing)⁽¹⁴⁾, ο εγκέφαλος διαθέτει ένα εγγενές έμφυτο σύστημα που κανονικά επεξεργάζεται με προσαρμοστικό τρόπο τις εμπειρίες. Όμως το τραυματικό στρες κατακλύζει αυτό το σύστημα, αφήνοντας τις αναμνήσεις και το συνολικό βίωμα (πεποιθήσεις, συναισθήματα) σε μια «παγωμένη» κατάσταση, αποθηκευμένα σε δυσλειτουργικά δίκτυα μνήμης που ενεργοποιούνται εύκολα ξανά και ξανά, προκαλώντας συμπτώματα.10

Η θεραπεία EMDR ενεργοποιεί τους ενδογενείς μηχανισμούς αυτοϊασης και προσαρμοστικής επανεπεξεργασίας, προσομοιάζοντας τις νευροβιολογικές διεργασίες που λαμβάνουν χώρα κατά τον ύπνο REM. Σε νευροφυσιολογικό επίπεδο, η αμφοτερόπλευρη διέγερση επιτυγχάνει:

• Ρύθμιση της αμυγδαλής: μειώνει την υπερδραστηριότητα του μεταιχμιακού συστήματος, κατευνάζοντας την επίμονη σηματοδότηση κινδύνου.
• Επανεργοποίηση του ιππόκαμπου: αποκαθιστά τη λειτουργία πλαισίωσης της μνήμης, επιτρέποντας στον εγκέφαλο να κωδικοποιήσει το γεγονός ως παρελθοντικό.
• Ενίσχυση του προμετωπιαίου φλοιού: το EMDR επιφέρει θετικές νευροφυσιολογικές αλλαγές, ενισχύοντας την επικοινωνία του μετωπιαίου φλοιού με άλλες περιοχές του εγκεφάλου.⁽¹²⁾ Αυτή η διαδικασία επαναφέρει τον γνωστικό έλεγχο και τη λογική επεξεργασία, διευκολύνοντας την οριστική ενσωμάτωση της τραυματικής εγγραφής στη μνήμη, γεγονός που σχετίζεται με τη μείωση της έντασης των συμπτωμάτων.

Πλεονεκτήματα του EMDR

Η θεραπεία EMDR είναι μια τεκμηριωμένη μέθοδος για την θεραπεία των ψυχολογικών τραυμάτων (Eye Movement Desensitization and Reprocessing - ΕΜΔΡ). Μπορεί να εφαρμοστεί από μόνη της ως μια βραχεία ψυχοθεραπευτική θεραπεία εστιασμένη σε κάποιο συγκεκριμένο τραύμα, καθώς και συνδυαστικά ως μέρος μιας μακροχρόνιας ψυχοθεραπείας.

Η EMDR therapy είναι μία τεκμηριωμένη ψυχοθεραπευτική μέθοδος για το τραύμα⁽⁵⁾ αλλά μπορεί να χρησιμοπιηθεί σε ένα βαθμό και ως μια εναλλακτική λύση αντί της κλασικής ψυχοθεραπείας, με την οποία ένας έμπειρος ψυχίατρος-ψυχοθεραπευτής βοηθάει τον θεραπευόμενο να εντοπίσει και να επεξεργαστεί σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πραγματικές ψυχολογικές ρίζες από τις οποίες πηγάζουν τα ψυχολογικά προβλήματα που αντιμετωπίζει στο σήμερα.

Ακόμα ένα πλεονέκτημα της EMDR τραυματοθεραπείας είναι ότι δεν είναι απαραίτητη η περιγραφή γεγονότων και καταστάσεων προς το θεραπευτή, γεγονός που είναι πολύ βοηθητικό για παράδειγμα σε περιπτώσεις σεξουαλικής κακοποίησης ή άλλες οποιεσδήποτε καταστάσεις όπου μπορεί υπάρχει έντονο το στοιχείο της ντροπής, έντονη εσωστρέφεια ή άλλοι προβληματισμοί (πχ για την αποκάλυψη προσώπων τα οποία μπορεί να εμπλέκονται κλπ).

Χαρακτηριστικό	EMDR Θεραπεία (Τραυματοθεραπεία)	Κλασική Ψυχοθεραπεία (Ομιλίας)
Εστίαση	Επεξεργασία της ανάμνησης και των σωματικών αισθήσεων (Νευροβιολογική προσέγγιση).	Αλλαγή του τρόπου σκέψης, ανάλυση συμπεριφοράς και νοηματοδότηση (Γνωσιακή προσέγγιση).
Ομιλία	Περιορισμένη. Δεν είναι απαραίτητο να περιγραφεί το τραύμα με κάθε λεπτομέρεια στον θεραπευτή.	Εκτενής. Απαιτείται αναλυτική συζήτηση και λεκτική περιγραφή των γεγονότων.
Εργασίες (Homework)	Συνήθως καμία. Η επεξεργασία και η ίαση συμβαίνουν κυρίως κατά τη διάρκεια της συνεδρίας.	Μπορεί να περιλαμβάνει ημερολόγια καταγραφής σκέψεων και ασκήσεις στο σπίτι μεταξύ των συνεδριών.
Διάρκεια	Συχνά ταχύτερη ανακούφιση για μεμονωμένα τραύματα (συνήθως 3-12 συνεδρίες).	Μπορεί να απαιτήσει μακροχρόνια προσπάθεια (μήνες ή έτη) για να αλλάξουν βαθιά ριζωμένα μοτίβα.
Μηχανισμός	Ενεργοποιεί τη φυσική ίαση του εγκεφάλου (παρόμοια με τον ύπνο REM).	Χρησιμοποιεί τη λογική και τη μάθηση (νεοφλοιός) για να ελέγξει το συναίσθημα.

Ενδείξεις EMDR

Η μέθοδος EMDR therapy αποτελεί θεραπεία εκλογής για τομετατραυματικό στρες⁽²⁾, ωστόσο η εφαρμογή της επεκτείνεται και πέραν αυτού. Στο ιατρείο μας παρέχεται εξειδικευμένη θεραπεία τραύματος στην Αθήνα, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα κλινικών καταστάσεων όπως οι αγχώδεις διαταραχές (κρίσεις πανικού), η κατάθλιψη⁽¹¹⁾ και ψυχοσωματικά προβλήματα (π.χ. χρόνιος πόνος, ινομυαλγία).

Το EMDR είναι μια ασφαλής και τεκμηριωμένη θεραπεία. Ωστόσο, όπως σε κάθε αποτελεσματική ψυχοθεραπεία τραύματος, ορισμένοι θεραπευόμενοι ενδέχεται να βιώσουν προσωρινή δυσφορία καθώς ανακαλούν δυσάρεστες μνήμες. Μπορεί επίσης να εμφανιστούν κόπωση μετά τη συνεδρία ή αυξημένη συναισθηματική ευαισθησία, και έντονα όνειρα για μικρό χρονικό διάστημα. Αυτά τα φαινόμενα είναι συνήθως παροδικά και δείχνουν ότι ο εγκέφαλος επεξεργάζεται το αναδυόμενο υλικό. Ο κ.Βάθης ως ειδικός ψυχίατρος EMDR θεραπευτής είναι εκπαιδευμένος να διαχειρίζεται αυτές τις αντιδράσεις, διασφαλίζοντας την ομαλή πορεία της θεραπείας.

Το EMDR μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί αποτελεσματικά και για την βελτίωση επίδοσης (πχ επίδοση αθλητών) και για τη διακοπή του καπνίσματος.

Σημειώνουμε πως το EMDR είναι κατάλληλο για όλες τις ηλικίες και ιδιαίτερα χρήσιμο για παιδιά και εφήβους που έχουν υποστεί κάποιο σοκ ή έντονα στρεσσογόνο γεγονός (π.χ. διαζύγιο, απώλεια γονιού ή άλλος θάνατος αγαπημένου προσώπου.

Πότε χρειάζεται προσοχή - Αντενδείξεις

Αν και το EMDR έχει ευρύ φάσμα εφαρμογών, απαιτείται εξειδικευμένη αξιολόγηση και σταθεροποίηση πριν την εφαρμογή του σε περιπτώσεις σχιζοφρένειας, διασχιστικής διαταραχής, ή χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών. Ο κ. Βάθης, ως ψυχίατρος, αξιολογεί προσεκτικά την κλινική εικόνα κάθε θεραπευόμενου για να διασφαλίσει ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις ασφαλείας και ψυχικής σταθερότητας πριν την έναρξη της επεξεργασίας τραύματος.

Ποσοστά ίασης και κλινική αποτελεσματικότητα EMDR

Η επιστημονική έρευνα είναι σαφής: το EMDR δεν "διαχειρίζεται" απλώς τα συμπτώματα, αλλά στοχεύει στην ίαση. Η θεραπεία τραύματος EMDR οδηγεί σε ποσοστά ίασης του PTSD έως και 86% με τους θεραπευόμενους να απαλλάσσονται από τη διάγνωση της Διαταραχής Μετατραυματικού Στρες.⁽¹¹⁾ Σε κλινικό επίπεδο, αυτό σημαίνει ότι ο εγκέφαλος ολοκληρώνει την επεξεργασία της μνήμης, και το γεγονός παύει να προκαλεί πόνο, εφιάλτες ή σωματική δυσφορία.

Διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες, όπως αυτές της International Society for Traumatic Stress Studies (ISTSS), κατατάσσουν το EMDR στις θεραπείες πρώτης γραμμής για την παρέμβαση μετά από τραύμα σε ενήλικες.⁽⁶⁾

Η Κλινική μου Εμπειρία

Το EMDR είναι μια ιδιαίτερα αποτελεσματική μέθοδος όταν γίνεται από ειδικά εκπαιδευμένους στο EMDR θεραπευτές. Η εμπειρία μου ως Ψυχίατρος στο ιατρείο δείχνει ότι 8/10 ανθρώπους (80%) έχουν θετικά αποτελέσματα, αφήνοντας στο παρελθόν όσα ψυχικά τραύματα τους σημάδεψαν, κλείνοντας πληγές ετών ή και δεκαετιών.

Καλύτερα θεραπευτικά αποτελέσματα έχουν όσοι είναι συνδεδεμένοι με το συναίσθημά τους, δηλαδή όσοι όταν ενθυμούνται δύσκολες καταστάσεις που πέρασαν σε κάποιο βαθμό συγκινούνται (μικρότερο ή μεγαλύτερο), δηλαδή διακινείται το συναίσθημά τους. Άνθρωποι οι οποίοι είναι πλήρως αποστασιοποιημένοι από ότι τους συνέβη, εξιστορούν τα τις πιο δύσκολες εμπειρίες παγερά αδιάφορα ή με "απόλυτη" λογική, μπορεί να μην κάνουν μεγάλα θεραπευτικά άλματα, αλλά μικρότερα θεραπευτικά βήματα.

Η EMDR τραυματοθεραπεία είναι μια μέθοδος με μεγάλη αποτελεσματικότητα και αξίζει να το δοκιμάσει κάποιος έστω και για μία φορά, αν νιώθει ότι τα παραπάνω προβλήματα και συμπτώματα τον αφορούν. Αυτή η πρώτη συνεδρία EMDR στις περισσότερες περιπτώσεις μπορεί να γίνει σχετικά σύντομα, στη 2-3η συνεδρία γνωριμίας με τον EMDR θεραπευτή, δηλαδή τον 1ο μήνα της θεραπείας. Ως εκ τούτου ΔΕΝ είναι απαραίτητο για τις περισσότερες περιπτώσεις ένα "πακέτο" μακροχρόνιων συνεδριών, ως συνήθως δογματικά παρουσιάζεται (με αποτέλεσμα οι θεραπευόμενοι να κάνουν ψυχοθεραπεία για πολλούς μήνες, πρωτού να κάνουν το 1ο EMDR).

Τι γίνεται αν το EMDR δεν λειτουργήσει για εμένα;

Το EMDR δεν είναι πανάκεια. Αν και το EMDR είναι αποτελεσματικό, αναγνωρίζω ως ψυχίατρος πως δεν είναι η μοναδική λύση για όλους. Δεν μπορεί να λύσει όλα τα ψυχολογικά προβλήματα ή να βοηθήσει όλους τους ανθρώπους (έχει μεγάλη σημασία η συνολική ψυχική συγκρότηση, τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας ενός ανθρώπου και το είδος και η βαρύτητα ενός ψυχικού τραύματος).

Εάν διαπιστώσουμε ότι το EMDR δεν σας ταιριάζει ή σας προκαλεί υπερβολική δυσκολία, υπάρχουν ασφαλείς εναλλακτικές θεραπευτικές επιλογές:

• Τροποποίηση πρωτοκόλλου: χρήση ηπιότερων τεχνικών (όπως η Flash Technique) για να μην υπάρξει συναισθηματική υπερφόρτωση.
• Αλλαγή θεραπευτικής προσέγγισης: μετάβαση σε συστημική ψυχοθεραπεία.
• Φαρμακευτική υποστήριξη: αν τα συμπτώματα είναι πολύ έντονα και κριθεί απαραίτητο, η βραχυχρόνια φαρμακευτική αγωγή μπορεί να δημιουργήσει το απαραίτητο "έδαφος" για να λειτουργήσει η EMDR θεραπεία αργότερα.

Ψυχίατρος EMDR θεραπευτής

Ως ψυχίατρος, ο κ. Αριστοτέλης Βάθης MD, MSc, ECP παρέχει την εξειδικευμένη EMDR θεραπεία στην Αθήνα. Ο γιατρός έχει μεγάλη κλινική εμπειρία με το EMDR therapy, έχοντας βοηθήσει περισσότερους από 3,000 ανθρώπους, όλων των ηλικιών (κυρίως ενήλικες, αλλά και παιδιά,⁽⁸⁾ εφήβους, ηλικιωμένους) και ένα ευρύτατο φάσμα παθολογίας (πχ κατάθλιψη, πένθος, κρίσεις πανικού, κοινωνικό άγχος, φοβίες, μετατραυματικό στρες, κα).

Για τα καλύτερα αποτελέσματα, η μέθοδος EMDR επιβάλλεται να εφαρμόζεται από ειδικά εκπαιδευμένο στο EMDR θεραπευτή (ψυχίατρο-ψυχοθεραπευτή) και όχι απλά ένα ψυχολόγο/σύμβουλο, ιδίως αν υπάρχει κάποια ψυχοπαθολογία. Ο κ.Βάθης κατέχει το Ευρωπαϊκό Πιστοποιητικό Ψυχοθεραπείας (ECP - European Certificate of Psychotherapy) και ακολουθεί τα αυστηρά πρωτόκολλα της EMDR Europe. Ο διττός ρόλος του ως Ψυχίατρος-Ψυχοθεραπευτής διασφαλίζει μια ολοκληρωμένη θεραπευτική προσέγγιση που συνδυάζει την κλινική ασφάλεια με την ψυχοθεραπευτική αποτελεσματικότητα.

Πόσες συνεδρίες EMDR χρειάζονται;

Όταν εφαρμόζεται από έναν έμπειρο ψυχοθεραπευτή, και για τον μέσο ασθενή, χρειάζονται λίγες συνεδρίες EMDR. Πιο συγκεκριμένα, το 25% των θεραπευομένων χρειάζεται έως 4 συνεδρίες EMDR, ενώ ακόμα ένα 50% έως 12 συνεδρίες. Το πόσες συνεδρίες θα χρειαστούν εξαρτάται από:

• την εμπειρία που θέλει να επεξεργαστεί κανείς (άλλο βάρος έχει ένα ατύχημα, άλλο μια σεξουαλική κακοποίηση)
• την παιδική ηλικία του, αν γενικά ήταν καλή ή βεβαρυμένη στο σύνολό της
• την γενικότερη ψυχική συγκρότηση που έχει ένας άνθρωπος
• το αν συνυπάρχει κάποια ψυχιατρική διαταραχή (όπως κατάθλιψη, διαταραχή προσωπικότητας, κα). Σε πιο βαριές περιπτώσεις τραύματος (όπως το c-PTSD) ή αν συνυπάρχει σοβαρή ψυχοπαθολογία, απαιτείται σταθεροποίηση και σαφώς περισσότερες συνεδρίες.

Οι 8 φάσεις του EMDR

Η μέθοδος EMDR είναι γενικά μια δομημένη θεραπευτική διαδικασία, η οποία γίνεται σε 8 φάσεις. Ωστόσο, για τον μέσο άνθρωπο δεν χρειάζονται μήνες ψυχοθεραπευτικής προετοιμασίας πριν κάνει την πρώτη EMDR συνεδρία, όπως συχνά συμβαίνει. Υπάρχουν επιταχυμένα πρωτόκολλα εφαρμογής EMDR που έστω και με 2-3 συνεδρίες μπορούν να έχουν σημαντικά θεραπευτικά αποτελέσματα όταν γίνονται από έναν έμπειρο ψυχίατρο, όπως και ειδικές εφαρμογές, για παράδειγμα EMD, EMDr, EMDR, και άλλα.⁽⁷⁾

8 φάσεις EMDR	Διαδικασία
1. Λήψη Ιστορικού	Χαρτογραφούμε μαζί τα γεγονότα-στόχους και σχεδιάζουμε το πλάνο θεραπείας.
2. Προετοιμασία	Τεχνικές χαλάρωσης και δημιουργίας "ασφαλούς τόπου" για να νιώθετε τον έλεγχο ανά πάσα στιγμή κατά τη θεραπεία
3. Αξιολόγηση	Εντοπίζουμε την εικόνα, την αρνητική πεποίθηση (π.χ. "είμαι ανίσχυρος") και το σωματικό συναίσθημα που συνδέεται με το τραύμα.
4. Απευαισθητοποίηση	Η φάση της επεξεργασίας EMDR κυρίως με κινήσεις ματιών. Επεξεργαζόμαστε τη μνήμη μέχρι η ενόχληση να πέσει στο μηδέν.
5. Εγκατάσταση	Εγκαθιστούμε μια θετική πεποίθηση (π.χ. "είμαι πλέον ασφαλής" ή "τα κατάφερα") στη θέση της παλιάς αρνητικής.
6. Σάρωση Σώματος	Ελέγχουμε αν έχει μείνει κάποιο υπόλειμμα έντασης στο σώμα σας από την κορυφή ως τα νύχια.
7. Κλείσιμο	Χρήση τεχνικών γείωσης, διασφαλίζουμε ότι ολοκληρώνεται η συνεδρία με ηρεμία, ακόμα κι αν η επεξεργασία δεν έχει ολοκληρωθεί τελείως.
8. Επαναξιολόγηση	Στην επόμενη συνεδρία, ελέγχουμε αν τα αποτελέσματα διατηρήθηκαν και αν έχουν προκύψει νέα στοιχεία.

Το EMDR μπορεί να είναι συμπληρωματικό της ψυχοθεραπείας που ήδη κάνει κάποιος, και στις περισσότερες περιπτώσεις δεν χρειάζεται κανείς να σταματήσει μια ήδη υπάρχουσα ψυχοθεραπευτική σχέση.

Μπορείτε να κάνετε το EMDR ΤΕΣΤ για μια πρώτη εκτίμηση αν μπορεί να σας βοηθήσει να αντιμετωπίσετε το ψυχικό τραύμα που σας βαραίνει.

Συχνές Ερωτήσεις για το EMDR (FAQ)

Βιβλιογραφία

1. World Health Organization. (2023). Conditions related to stress (STR). In Mental Health Gap Action Programme (mhGAP) guideline for mental, neurological and substance use disorders (3rd ed., pp. 46-48). Geneva: World Health Organization.
2. Lewis, C., et al. (2024). EMDR versus other psychological therapies for PTSD: A systematic review and individual participant data meta-analysis. Psychological Medicine, 54(8), 1580–1588.
3. Milligan, T., et al. (2025). Loss of PTSD Diagnosis in Response to Evidence-Based Treatments. JAMA Psychiatry, 82(7), 718.
4. Brewin, C. R., et al. (2025). Post‐traumatic stress disorder: evolving conceptualization and evidence, and future research directions. World Psychiatry, 24(1), 52–80.
5. Cuijpers, P., et al. (2021). EMDR for depression: Systematic review and meta-analysis. Journal of Affective Disorders, 281, 598–608.
6. ISTSS Guidelines Committee, et al. (2019; accessed 2024). Early psychosocial interventions after trauma: Recommendations identifying EMDR as a standard recommendation for multiple‑session early treatment within three months post‑trauma in adults.
7. Torres-Giménez, A., et al. (2024). Efficacy of EMDR for early intervention after a traumatic event: A systematic review and meta-analysis. Journal of Psychiatric Research, 174, 73-83.
8. Hoppen, T. H., et al. (2025). Psychological Interventions for Pediatric PTSD. JAMA Psychiatry, 82(2), 130.
9. Carletto, S., et al. (2021). EMDR for depression: A systematic review and meta-analysis. Frontiers in Psychiatry, 12, 700458.
10. American Psychological Association. (2017). Clinical practice guideline for the treatment of posttraumatic stress disorder (PTSD).
11. Kip, A., et al. (2025). Psychological interventions for adult PTSD: A systematic review of published meta-analyses. Journal of Anxiety Disorders, 112, 103017.
12. Hinojosa, C. A., et al. (2024). Neuroimaging of PTSD in adults and youth: progress over the last decade on three leading questions of the field. Molecular Psychiatry, 29(10), 3223–3244.
13. National Institute for Health and Care Excellence. (2018). Post-traumatic stress disorder: NICE Guidelines PTSD NG116.
14. Shapiro, F. (2017). EMDR Therapy: Basic Principles, Protocols, and Procedures (3rd ed.). New York, NY: The Guilford Press.